دوشنبه, ۰۳ مهر ۱۳۹۱ ۰۰:۰۰ ۳۶۷۰
طبقه بندی: گفتگوی ویژه
چچ
معاون گردشگری سازمان میراث ‌فرهنگی خراسان ‌رضوی: تمام ایام سال در مشهد پیک مسافر است

/میزگرد بررسی چالش‌های گردشگری پایتخت معنوی ایران/

معاون گردشگری سازمان میراث ‌فرهنگی خراسان ‌رضوی: تمام ایام سال در مشهد پیک مسافر است

<p>معاون گردشگری سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان ‌رضوی تاکید کرد: تمام ایام سال در مشهد پیک مسافر است.</p>

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری مشهد، مسعود منتجبی در میزگرد "بررسی چالش‌های گردشگری پایتخت معنوی ایران" که به همت پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری مشهد برگزار شد، ادامه داد: در حال‌ حاضر دیگر مشهد از حالت یک عید و تابستان خارج شده و در این شهر در کل سال پیک مسافر دیده می‌شود که در ایام‌های خاص شلوغ تر می‌شود.
وی از بخش‌بندی‌های صورت گرفته حوزه گردشگری در مشهد خبر داد و خاطرنشان کرد: مشهد دارد از حالت زیارتی صرف تبدیل به زیارتی خدماتی می‌شود.
منتجبی اضافه کرد: در راستای بخش‌بندی‌های صورت گرفته در این شهر با اولویت گردشگر خارجی چند بخش تخصصی در سازمان میراث ‌فرهنگی با اولویت‌های گردشگری سلامت، تجاری و ورزشی در کنار گردشگری مذهبی شکل گرفته که امورات آن در حال پیگیری است.
وی در واکنش به این مساله که چرا در مشهد در کنار زائر به گردشگر توجهی نمی‌شود، عنوان کرد: بحثی که همیشه در این موضوع وجود دارد مساله زائر و گردشگر و یا زائر و جهانگرد است، اما باید توجه داشت در این مهم کسی توجه نمی‌کند چه اسمی می‌گذاریم بلکه برای آن‌ها تعریف هدف واحد دارای اهمیت است.
منتجبی توضیح داد: واقعیت این است که مشهد یک شهر مذهبی خاص است و شهرهای مذهبی هم روش‌های خاص خود را در جذب گردشگر دارند و جایگاه امام رضا(ع) در فرهنگ شیعه به اندازه‌ای بالاست و ما هم قداستی برای این موضوع قائلیم که نخواسته‌ایم بگوییم کسی که می‌آید یک مسافر یا گردشگر است بلکه این افراد را زائر نامیده‌ایم و از این حیث هیچ اشکال و ایرادی به آن وارد نیست.
به گفته وی طبیعت شهر زیارتی این است که تمام شهر حول یک محور همچون اثر ماندگار زیارتی و یا اثر خاص مانند یک بقعه و ... باشد که همه این موارد نشان می‌دهد، مشهد یک شهر خاص است و اینکه همه چیز حول یک محور باشد، ذات این شهر است و به این واسطه هم مشهد مسافر خاص، مهمانسرای خاص و یا بازارهای خاص خود را دارد.
معاون گردشگری سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی با بیان اینکه زائر و گردشگر یکی است، افزود: همیشه گفته‌اند "اغنیا به مکه روند و فقرا سوی تو آیند"؛ این واقعیتی است که در حوزه زیارت است و برای زیارت این امام همام فقرا که نه، ولی آن دسته از اقشار جامعه که کم‌درآمدترین افراد هستند، به این سو کشیده می‌شوند؛ البته مرفه‌ترین افراد هم برای زیارت می‌آیند با این وجود نمی‌خواهیم با این دید وارد بحث زیارت شویم بلکه می‌گویم همه یکی هستند زیرا زائری که به مشهد می‌آید بعد از زیارت، طرقبه و شاندیز هم می‌رود و به مراکز خرید هم سری می‌زند، پس هم بحث زیارتی را دارد و هم گردشگری.
منتجبی با گسترده خواندن فعالیت‌های صورت گرفته در حوزه زائران، اظهار کرد: تاکنون کارهای زیادی در این حوزه صورت گرفته و به عنوان مثال می‌توان از فعالیت‌های شهرداری یاد کرد که کم نبوده است، اما چیزی که در این بین وجود دارد این است که در مشهد بارگاه مطهر امام رضا(ع) مثل خورشید می‌ماند و بقیه کارها و فعالیت‌ها همچون ستاره هستند که اطراف را فرا گرفته‌اند و در این بین ما خیلی کارها را انجام می‌دهیم که از نظر کمی بسیار گسترده است، اما در مقابل این خورشید تابان و پرنور شاید ستاره‌ها دیده نشوند.
طرح جامع گردشگری و آمار پژوهشی نداریم
وی در ادامه این میزگرد با اشاره به نقص‌های فراوان که در حوزه زیارت و گردشگری در مشهد وجود دارد، عنوان کرد: در حوزه زائران و گردشگران نقص در مشهد زیاد است؛ نقشه راه کامل نیست و آمار پژوهشی که عصای دست ما باشد، وجود ندارد. به طور مثال آمار ما نشان می‌دهد ماندگاری زائر 3.2 روز اقامت در مراکز اقامتی رسمی و دائمی است در حالی‌که پژوهش‌های جهاددانشگاهی در سال88 نشان از ماندگاری 5.5 روز دارد.
وی تاکید کرد: اینکه هرکسی یک آماری اعلام می‌کند و بین گفته‌ها فاصله سیستماتیک وجود دارد نشان می‌دهد نگاه‌ها بخشی است که در این بین مشکل، نبود پژوهش در این حوزه است.
منتجبی با انتقاد از عدم توجه دانشگاه‌ها به مسائل گردشگری، اضافه کرد: در حال ‌حاضر دانشگاه‌ها هر سال بودجه پژوهشی دریافت می‌کنند که تمام آن را برای کشاورزی، موضوعات صنعتی، اقتصادی و ... هزینه کرده و هیچ یک در این حوزه به مباحث گردشگری نپرداخته و آن را در اولویت قرار نمی‌دهند.
به گفته وی در این بین همه از دانشگاه‌ها گرفته تا جهاددانشگاهی و خود سازمان میراث فرهنگی مقصرند.
معاون گردشگری سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی همچنین علاوه بر انتقاد از نبود یک سیستم آماری مناسب برای مباحث گردشگری از نبود طرح جامع گردشگری در مشهد یاد کرد و گفت: متاسفانه در این حوزه هم در این کلانشهر نقص وجود دارد، تاکنون دو بار تصمیم به تهیه طرح جامع گردشگری در پایتخت معنوی ایران گرفته‌ایم، اما در هر بار به دلایل مختلف مجبور به تعطیلی آن شده‌ایم و اینک دست نیاز به سوی جهاددانشگاهی دراز کرده‌ایم.
حاکم بودن شیوه‌های سنتی از دیگر نقص‌های حوزه گردشگری مشهد است
منتجبی حاکم بودن شیوه‌های سنتی در مشهد را از دیگر نقص‌های حوزه گردشگری خواند و تصریح کرد: با گذشت سال‌ها هنوز شیوه‌های بازاریابی سنتی هستند و در این شهر تازه در حال گذر از شیوه‌های سنتی به جدید مدیریتی هستیم.
به گفته وی اینکه هتل‌دار و مراکز خرید به این نتیجه نرسیده‌اند که 10 دستگاه اتوبوس بخرند و جابه‌جایی زائر را خودشان بر عهده داشته باشد و هنوز اتکای خود را گذاشته‌اند به رانندگان تاکسی و به آدم‌های اطراف ترمینال که به صورت کاذب کار می‌کنند، نشانه‌های همان سنتی بودن است.
مشهد هنوز درد زوارکش دارد
در بخش دیگری از این میزگرد معاون گردشگری سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی از ضعف اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در کلانشهر مشهد یاد کرد و افزود: نقش اطلاع‌رسانی و به ویژه فرهنگ‌سازی هنوز در این شهر کمرنگ است.
به گفته منتجبی در مشهد که سالانه میلیون‌ها زائر و گردشگر دارد هنوز بازاریان به آن‌ها به چشم کالای یک بار مصرف نگاه می‌کنند در حالی که باید این افراد در نگاه آن‌ها یک جریان دائم باشند.
وی به فرهنگ غلط زوارکشی اشاره و اظهار کرد: هنوز درد زوارکش را در این کلانشهر داریم، چیزی که در 5 سال و 10 سال اخیر ایجاد نشده بلکه یک فرهنگ غلط 50 ساله را یدک می‌کشد.
وی تاکید کرد: با نقص‌ها و مشکلات فوق در حال ‌حاضر ما واقعا نیازمند یک فرهنگ‌سازی عمیق هستیم.
28 سازمان متولی امور زائران هستند
منتجبی در پاسخ به این سوال که متولی اصلی امور زائران چه نهاد و ارگانی است، عنوان کرد: در چارچوب قانون متولی‌ اصلی سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است.
معاون گردشگری سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی ادامه داد: از این چارچوب که خارج شویم در حوزه گردشگری 28 سازمان ارتباط مستقیم دارند همچون بهداشت، اماکن، شهرداری، صنعت معدن و تجارت و ... و قانون‌گذار برای این سازمان‌ها یک سری شرایط خاص گذاشته که در حال ‌حاضر همه آن‌ها جمع شده‌ و ستاد تسهیلات سفرهای استان را با متولی‌گری شخص استاندار و جانشینی معاون عمرانی تشکیل داده‌اند.
منتجبی افزود: در مسیر فوق مشکلات و ضعف‌هایی وجود دارد که به نحوه قانونگذاری مربوط می‌شود و تناقض‌هایی را در عملکرد هر یک از سازمان‌های مجری به وجود می‌آورد به عنوان مثال سازمان میراث فرهنگی تایید بر مفروش بودن هتل‌ها دارد و در مقابل بهداشت بر سنگ بودن این اماکن تاکید می‌کند.
وی به وجود الگوهای دیگر مدیریتی اشاره و تاکید کرد: با همه این وجود باید هماهنگی‌ها از حالت کنونی بیشتر شده و تلاش کنیم در این مسیر به یک چارچوب مستقل دست یابیم.
بهره‌برداری از 30 هزار تخت ارزان قیمت طی 5 سال آینده با عملکرد مناسب شهرداری
منتجبی همچنین از برنامه زمان‌بندی کوتاه ‌مدت، میان ‌مدت و دراز مدت برای امور زائران تا سال1404 یاد کرد و توضیح داد: استفاده از بوستان‌ها در برنامه کوتاه مدت قرار دارد که در حال‌حاضر در برخی از بوستان‌ها اسکان ارزان قیمت اجرا می‌شود و ما مجبور به استفاده از بوستان‌ها و فضاهای عمومی برای این امور هستیم و اگر نه چرا باید بوستان‌ها که محل تفریح مردم این شهر است، کمپ باشد.
وی تصریح کرد: پارک کمپینگ اقامتی نیست و این حالت را با بهره‌برداری از تخت ارزان قیمت بهبود خواهیم بخشید.
منتجبی اضافه کرد: در حال‌ حاضر با ارائه پروانه رایگان از سوی شهرداری مشهد مشغول آماده کردن 30 هزار تخت ارزان قیمت هستیم که با عملکرد بسیار خوب شهرداری مشهد این پروژه پنج سال دیگر به بهره‌برداری خواهد رسید.
وی ادامه داد: شهرداری مشهد در این حوزه واقعا خوب وارد عمل شده و برای زودتر به بهره‌برداری رسیدن این پروژه‌ها پروانه رایگان می‌دهد، اما این پروژه پنج سال دیگر به بهره‌برداری می‌رسد و مجبوریم در این سال‌ها از بوستان‌ها و فضاهای عمومی استفاده کنیم و تاکنون که حرکت خوب بوده است و امیدوارم اجرای آن هم خوب باشد.
بانک‌ها باید وام زیارت بدهند
معاون گردشگری سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی در بخش دیگری از این میزگرد از طرح‌های در حال اجرا برای ساماندهی امور زائران یاد کرد و افزود: در حال‌ حاضر طرح مشترکی در خصوص بحث خیران واحدهای اقامتی‌ساز بین سازمان میراث ‌فرهنگی و شهرداری منطقه ثامن در حال تهیه است و در همین راستا در حال شکل دادن بنیاد زائر هستیم.
به گفته وی همانطور که خیر مدرسه‌ساز وجود دارد، خیر باید زائرسرا هم بسازد.
منتجبی خواستار کمک بانک‌ها در ساماندهی امور زائران شد و گفت: هم ‌اکنون در حال تهیه برنامه‌ای هستیم تا بر اساس آن همانطور که بانک‌ها انواع وام‌ را برای انجام امور ارائه می‌دهند، صندوق نیکوکاری تشکیل داده و وام زیارت بدهند.
به گفته وی این امور از آن جهت که باید مسیر عوض شده و مباحث جدید مطرح شود کار سخت و دشواری است، اما از یک سال گذشته برنامه‌ریزی‌ها در این جهت آغاز شده است.
ماندگاری زائر نسبت به گذشته کم نشده است
معاون گردشگری سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی در توضیح ماندگاری زائر در مشهد و تغییرات آن نسبت به گذشته، عنوان کرد: گاهی اوقات گفته می‌شود در گذشته اقامت زائر در مشهد 10 شب بوده و اکنون به پنج شب کاهش یافته است، اما طبق بررسی‌هایی که انجام داده‌ام از دهه 60 به بعد ما اصلا میانگین 10 شب اقامت در این شهر نداشته‌ایم و اگر هم آمار این چنینی بوده مربوط به قبل از دهه 60 است.
به گفته منتجبی در سال 1356 تعداد مسافر داخلی سالانه مشهد 6 میلیون بوده که این آمار در سال 1367 که مطمئن‌ترین سرشماری صورت گرفته است، به 7 میلیون نفر در یک سال افزایش یافته و در حال‌حاضر به 20 میلیون نفر رسیده که این اعداد نشان از افزایش عدد کمی تعداد زائران در این سال‌ها دارد.
وی با تاکید بر اینکه ماندگاری زائر نسبت به گذشته کم نشده است، ‌افزود: باید قبول کنیم در سال‌های اخیر سیستم حمل‌ و نقل عمومی افزایش یافته و در کنار این، تنوع سفر هم بیشتر شده و با این وجود کسی در حال‌ حاضر نمی‌آید 10 شب در مشهد بماند بلکه این بازه زمانی را بین چند شهر تقسیم می‌کند.
منتجبی خاطرنشان کرد: با تفاسیر فوق به واسطه تحولاتی که در حوزه حمل ‌و نقل و زندگی اجتماعی مردم رخ داده به صورت طبیعی رنج سفر روی یک عدد تثبیت شده است.
معاون گردشگری سازمان میراث ‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی اضافه کرد: کاهش ماندگاری‌ها یک روند جهانی بوده و مربوط به ایران نیست بلکه روندی است که در خلل تحولات رخ داده، اما در مقابل آن تعداد زائران افزایش نیز یافته است.
به گفته منتجبی در طرح تفصیلی مشهد که در حال آماده شدن است و همچنین در طرح جامع سازمان میراث ‌فرهنگی، میانگین اقامت مسافر در مشهد و استان باید پنج روز باشد.